“Een existentiële crisis? Dat klinkt wel heel zwaar.”
Toen ik de term voor het eerst hoorde, dacht ik eerlijk gezegd hetzelfde.
Het klonk alsof je eerst volledig moest vastlopen voordat je jezelf hierin zou herkennen.
Maar inmiddels kijk ik daar anders naar.
Een existentiële crisis hoeft helemaal geen crisis te zijn zoals we die vaak voor ons zien.
Het kan ook heel stil beginnen.
Met een gevoel dat je niet goed kunt plaatsen.
Je merkt dat je minder plezier ervaart.
Dat je sneller geïrriteerd bent.
Je denkt veel na.
Dat je je afvraagt waarom dingen die vroeger belangrijk waren, je nu eigenlijk weinig meer doen.
En vraagt je misschien af wat de zin van het leven is.
Soms begint het na een grote gebeurtenis.
Een overlijden, een scheiding., een burn-out of als de kinderen het huis uit gaan.
Wat is een existentiële crisis?
Een existentiële crisis is een diepgaande innerlijke verwarring over wie je bent, wat je plek is in het leven, en wat er werkelijk toe doet. Het is geen gewone dip of tijdelijke twijfel, maar een fundamentele breuk met het oude vertrouwde.
Je kunt dit ervaren na een groot verlies (zoals een overlijden, scheiding of ziekte), maar ook bij een levensfaseverandering – zoals het verlaten van een rol die je lang hebt gedragen.
Kenmerken van een existentiële crisis zijn o.a.:
- Je ervaart gevoelens van leegte, doelloosheid of zinloosheid
- Je hebt het gevoel jezelf kwijt te zijn
- Je stelt alles in je leven ter discussie
- Je hebt moeite met keuzes maken of richting vinden
- Je voelt je een toeschouwer in je eigen bestaan
Achter deze gevoelens ligt vaak een onverwerkt verlies. Iets of iemand die je dierbaar was – of een stuk van jezelf dat je onderweg bent kwijtgeraakt.
De grootste misverstanden
“Ik moet gewoon positiever denken.”
Dat hoor ik regelmatig.
En natuurlijk helpt het om bewust stil te staan bij wat goed gaat.
Maar wanneer je diep vanbinnen bent gaan twijfelen aan de richting van je leven, lost positief denken dat meestal niet op.
Het is een beetje alsof het lampje op je dashboard gaat branden en iemand zegt:
“Zet de radio wat harder.”
De muziek verandert misschien.
Maar het lampje blijft branden.
“Ik heb toch niets om over te klagen?”
Dat is misschien wel de zin die ik het vaakst hoor.
Alsof jouw gevoel pas geldig is wanneer iemand anders besluit dat jouw leven moeilijk genoeg is. Maar gevoelens werken niet volgens een ranglijst.
Je kunt dankbaar zijn voor wat je hebt…
…en tegelijkertijd verlangen naar meer rust, meer betekenis of meer verbinding.
Die twee sluiten elkaar niet uit.
Wat gebeurt er eigenlijk?
Wanneer mensen bij mij komen, denken ze vaak dat er één probleem is.
Bijvoorbeeld stress.
Of een moeilijke relatie.
Of een verlies dat maar niet lijkt te slijten.
Maar als we samen verder kijken, blijkt dat die verschillende ervaringen vaak met elkaar verbonden zijn.
- Een groot verlies kan ervoor zorgen dat je anders naar het leven gaat kijken.
- Burn-out kan je laten ontdekken dat je jarenlang over je eigen grenzen bent gegaan.
- Een reorganisatie kan vragen oproepen over wie je bent zonder je werk.
- Een scheiding kan oude loyaliteiten en overtuigingen zichtbaar maken die al veel langer meespelen.
Vanuit systemisch werken kijken we daarom niet alleen naar de gebeurtenis zelf.
Maar ook naar bijvoorbeeld:
- Welke plek neemt zij in jouw leven in?
- Welke overtuigingen zijn onderweg ontstaan?
- De rol die je misschien al vanaf heel jong op je hebt genomen?
- En welke rol speel je nog steeds, terwijl die je eigenlijk niet meer helpt?
Dat maakt systemisch werken voor mij zo waardevol.
Omdat het helpt om verbanden te zien die je in je eentje vaak moeilijk ontdekt.
En juist wanneer je die verbanden gaat herkennen, ontstaat er ruimte.
“Net zoals een bospad niet altijd in één oogopslag laat zien waar het naartoe gaat, geldt dat soms ook voor de vragen die je jezelf stelt.”
Soms komt er een moment waarop alles op losse schroeven lijkt te staan. Je weet niet meer wie je bent, wat je wil, of waarom dingen voelen zoals ze voelen. Alsof het leven zijn kleur is verloren. Veel vrouwen omschrijven dit als een existentiële crisis – een diep innerlijk conflict waarbij vragen over identiteit, zin en verlies zich opdringen.
Wat veel mensen niet weten, is dat zo’n crisis vaak nauw samenhangt met rouw. En niet zomaar rouw – maar een vorm die zich blijft herhalen of voortsleept. Chronische rouw noemen we dat.
Wanneer wordt rouw chronisch?
Rouw is een natuurlijke reactie op verlies. Maar soms blijft het hangen. Dan wordt het geen proces van heling, maar een dagelijkse staat van verdriet, verlamming of uitputting.
Chronische rouw verwijst naar rouw die blijft aanhouden, zonder dat er beweging komt. Soms komt dit door een opgestapeld van verlies. De pijn vervaagt niet, maar nestelt zich in je lichaam, je stemming en je zelfbeeld. Vaak gebeurt dit onbewust – vooral bij vrouwen die gewend zijn om sterk te zijn, door te gaan en voor anderen te zorgen.
De link tussen chronische rouw en een existentiële crisis
Een existentiële crisis is vaak geen losstaand psychologisch probleem, maar een signaal van onverwerkt verlies. Een verlies dat niet alleen betrekking heeft op een persoon, maar ook op je rol, je identiteit of je plek in de wereld.
Voorbeelden zijn:
- Je hebt je ouder verloren én daarmee je eigen kindplek
- Je relatie eindigde én je verloor het verhaal van wie jij samen was
- Je werd ziek én verloor je lichaam zoals je het kende
- Je kind werd volwassen én jouw rol als moeder veranderde ingrijpend
Dit zijn allemaal vormen van rouw. En als ze geen bedding krijgen, kunnen ze uitmonden in chronische rouw én een existentiële crisis.
Wat zijn de gevolgen van chronische rouw?
Chronische rouw is rouw die niet meer verwerkt wordt, maar blijft circuleren in je systeem. De impact kan groot zijn:
- Emotionele afvlakking of juist overgevoeligheid
- Problemen in relaties: moeite met nabijheid of grenzen
- Fysieke klachten zoals spanningen, vermoeidheid of hormonale disbalans
- Somberheid of gevoelens van ontheemding
- Moeite met keuzes of het aangaan van nieuwe stappen
Vaak hoor ik cliënten zeggen: “Het voelt alsof ik stilsta, alsof ik niet vooruitkom.” Dat is het signaal van een lichaam en systeem dat rouw nog vasthoudt.
Lees deze blog over verlies en rouw verwerken.
Rouw zonder duidelijk verlies
Chronische rouw ontstaat niet alleen bij verlies van een dierbare. Ook levend verlies kan chronisch worden:
- Een jeugd die je tekort deed
- Een ouder met dementie
- Een kind dat nooit is gekomen
- Een fysieke beperking die je in de weg zit
Deze verliezen zijn minder zichtbaar voor de buitenwereld, maar kunnen net zo diep ingrijpen. Juist bij deze vormen raakt het gevoel van bestaansrecht vaak in de knel – en ontstaat een existentiële crisis.
Wat helpt als je vastloopt?
De eerste stap is erkenning: dat wat je voelt niet ‘raar’ is, maar een natuurlijke reactie op verlies, verandering of overbelasting. Daarna kun je langzaam gaan onderzoeken:
- Wat is er eigenlijk verloren gegaan?
- Wat mocht niet gevoeld worden, toen het gebeurde?
- Welke rol draag ik nog, die niet meer past?
- Wat wil er gezien worden, in plaats van weggeduwd?
Systemisch werk helpt hierbij. Het brengt aan het licht wat je bent gaan dragen, vaak uit liefde of loyaliteit – en wat je nu mag loslaten om jezelf terug te vinden.
Je hoeft het niet alleen te doen
Als je jezelf herkent in deze woorden – in de uitputting, het zoeken, het gevoel jezelf kwijt te zijn – weet dan dat het mogelijk is om weer thuis te komen. Bij jezelf, voorbij de rouw en verwarring.
Wil je onderzoeken wat jouw lichaam en systeem je willen vertellen?
Vraag een kennismakingsgesprek aan
Doe het Online Systemisch Zelfonderzoek
Ontvang wekelijkse ‘Spiegel- momenten’ in je mailbox
Ik ben Bianca Rutten, systemisch coach in Hilversum en help je omgaan met verandering, verlies en innerlijke onrust — zodat je weer rustiger, steviger en helderder verbonden blijft bij jezelf.
* Deze blog is geschreven in augustus 2025 en bijgewerkt in augustus 2026 *
